توسعه باغبانی ایران در افق 1420 با سناریو «توسعه فناورمحور»

به گزارش خبرگزاری مهر، بخش باغبانی ایران با تولید سالانه 25 میلیون تن محصول و اشتغال مستقیم بیش از 800 هزار نفر، یکی از ارکان مهم اقتصاد کشاورزی کشور است، اما با چالش هایی از جمله محدودیت منابع آب، کاهش بهره وری و ضعف در نظام انتقال دانش مواجه است.

این مطالعه با هدف تحلیل آینده پژوهانه توسعه باغبانی ایران و با تأکید بر نقش تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی انجام شده و برای طراحی سناریوها از داده های مرکز آمار ایران، وزارت جهاد کشاورزی و گمرک جمهوری اسلامی ایران استفاده کرده است.

برای کمی سازی پیامدهای هر سناریو نیز از مدل تعادل عمومی قابل محاسبه (CGE)، مدل های سری زمانی ARIMA و شبیه سازی مونت کارلو با 10 هزار تکرار استفاده شده است.

3 سناریو برای آینده باغبانی

بر اساس یافته های گزارش، در سناریوی «ادامه روند موجود»، اشتغال بخش کشاورزی از 2.07 میلیون نفر به 1.94 میلیون نفر کاهش می یابد که معادل افت 6 درصدی است. در این سناریو، تراز تجاری محصولات باغی به 4.7 میلیارد دلار می رسد.

در سناریوی «توسعه فناورمحور»، دو فرض کلیدی شامل افزایش بودجه تحقیقات به 1.5 درصد ارزش افزوده بخش کشاورزی و پوشش ترویجی 80 درصدی بهره برداران در نظر گرفته شده است.

بر اساس مدل سازی انجام شده، در این سناریو ارزش افزوده بخش باغبانی 61 درصد افزایش می یابد و 480 هزار شغل جدید در زنجیره ارزش ایجاد می شود. همچنین اشتغال بخش کشاورزی 26 درصد افزایش خواهد یافت.

از دیگر نتایج این سناریو، بهبود 78 درصدی بهره وری آب است؛ به طوری که بهره وری آب از 18.5 به 33 هزار ریال به ازای هر مترمکعب می رسد.

صادرات محصولات باغی نیز در این سناریو 12 میلیارد دلار برآورد شده که 94 درصد بیشتر از سناریوی «ادامه روند موجود» است.

تأکید بر سرمایه گذاری در تحقیقات، آموزش و ترویج

تحلیل هزینه ـ فایده انجام شده در این مطالعه نشان می دهد سرمایه گذاری در نظام تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی در سناریوی توسعه فناورمحور، نرخ بازده داخلی 24 درصد و نسبت فایده به هزینه 5.6 دارد.

بر اساس یافته های این گزارش، سناریوی «توسعه فناورمحور» به عنوان مسیر پیشنهادی برای توسعه باغبانی ایران در افق 1420 معرفی شده است. برای تحقق این مسیر، تدوین و اجرای «قانون جهش توسعه باغبانی ایران» پیشنهاد شده است.

سه محور اصلی پیشنهادی این قانون شامل افزایش بودجه تحقیقات کاربردی به 1.5 درصد ارزش افزوده بخش کشاورزی، تحول نظام آموزش عالی کشاورزی با تمرکز بر مهارت آموزی و کارآفرینی و افزایش نسبت دانشجویان مهارتی از 20 به 60 درصد و هوشمندسازی نظام ترویج مبتنی بر فناوری اطلاعات و سامانه های هشدار سریع با پوشش 80 درصدی است.